Het is goed mogelijk om de WorkFirst-methodiek ook te gebruiken voor werklozen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Dit concludeert de Raad voor Werk en Inkomen (RWI) in een vandaag gepubliceerd onderzoek en advies over WorkFirst. Vast onderdeel van WorkFirst is dat werklozen meteen werkzaamheden verrichten. Op dit moment passen nog veel gemeenten deze vorm van re-integratie alleen toe op relatief gemakkelijk bemiddelbare uitkeringsgerechtigden. De RWI is kritisch op gemeenten die onder de noemer WorkFirst simpele activiteiten aanbieden die niet bijdragen aan een duurzame terugkeer op de arbeidsmarkt.
WorkFirst is een van oorsprong Amerikaanse methodiek om werklozen te re-integreren naar werk. Kernpunt is de combinatie van verplichte werkactiviteiten en het vergroten van kennis en vaardigheden. Dit kan gaan om inhoudelijke vakkennis, het bijbrengen van sociale en werknemerscompetenties, maar ook om allerlei sollicitatievaardigheden. De gedachte achter WorkFirst is dat het meteen verrichten van werkzaamheden de werklozen snel dichter bij de arbeidsmarkt brengt. Een ander kenmerk van WorkFirst is dat aan het niet voldoen aan de verplichtingen voor de deelnemers sancties gekoppeld kunnen zijn, zoals korting op de uitkering. De WorkFirst-methode kent verschillende verschijningsvormen.
Uit het onderzoek van de RWI blijkt dat 70% van de geënquêteerde uitkeringsgerechtigden aangeeft door de WorkFirst-aanpak meer zin te hebben gekregen om te gaan werken. 60% geeft aan meer zelfvertrouwen te hebben gekregen en geleerd te hebben hoe ze ook zelf werk kunnen vinden. Ondanks het verplichtende karakter van de werkzaamheden en de sanctiemogelijkheden bij onvoldoende medewerking, gaat 80% van de geënquêteerden meestal of altijd met plezier naar de activiteiten. Meer dan de helft vindt de verplichte werkzaamheden ‘leuk’. De RWI wijst er wel op dat er klachten zijn van deelnemers over sommige activiteiten die gemeenten in het kader van WorkFirst aanbieden. Dit betreft bijvoorbeeld eenvoudige werkzaamheden die niet bijdragen aan een perspectiefvolle terugkeer op de arbeidsmarkt.
Bijna alle gemeenten vinden dat WorkFirst een effectief middel is om pas ingestroomde en kansrijke bijstandsgerechtigden weer snel uit de uitkering te krijgen. Uit het onderzoek blijkt echter dat ook met toepassing van de WorkFirst-methodiek op langdurig uitkeringsgerechtigden goede ervaringen worden opgedaan. Veel werklozen hebben hierdoor behoorlijke stappen gezet op de weg naar regulier werk. De RWI adviseert gemeenten dan ook om – na doorvoering van verbeteringen – WorkFirst open te stellen voor de gehele bijstandspopulatie en niet meer te beperken tot de gemakkelijk bemiddelbaren. Een belangrijk aandachtspunt daarbij is dat de inhoud van een WorkFirst-aanpak zo veel mogelijk is toegesneden op de individuele cliënt. Ook wijst de RWI erop dat voor een effectieve uitvoering van WorkFirst noodzakelijk is dat werkprocessen en afdelingen binnen het ambtelijke apparaat daartoe ingericht en goed op elkaar afgestemd zijn.